• PHƯƠNG PHÁP NHÂN GIỐNG BÁCH HỢP

Chủ yếu sử dụng phưng pháp tách củ, tách mầm, tách nhánh để giâm và gieo hạt. Trong đó, phương pháp tách củ được sử dụng nhiều nhất, sau đó là đến phương pháp giâm. Phương pháp tách mầm và phương pháp gieo hạt chỉ áp dụng cho một số loại.

Tách củ: Vào mùa thu khoảng tháng 10, nhổ cụm gốc lên, khi đó xung quanh gốc chính và xung quanh phần thân phía dưới đã hình thành rất nhiều các củ nhỏ. Tách các củ nhỏ này đem đi trồng để thành cây con mới. Do củ cây bách hợp có tuổi thọ trên 3 năm, nên 2-3 năm có thể nhỏ một lần, không nên tiến hành nhổ hàng năm. Nếu chưa cần tách cây ngay, có thể đem những củ nhỏ đem vùi vào trong đất ẩm, đợi đến mùa năm sau thì gieo trồng.

Giâm cành: Hầu hết các loài thuộc họ bách hợp đều có thể sử dụng nhánh để tiến hành giâm. Phương pháp như sau: Vào tháng 8-9 đem nhổ gốc bách hợp được 3 năm tuổi trở lên , tách thành từng nhánh nhỏ sau đó cắm nghiêng vào trong cát rửa sạch, độ sâu bằng 2/3 cành. Duy trì thường xuyên độ ẩm trong đất và không khí, đến mùa xuân năm sau, gôc nhánh sẽ đẻ ra củ con, hình thành cây mới. Chăm sóc 3-4 năm, cây sẽ ra hoa.

Tách mầm củ: Một số giống bách hợp, trên các kẽ lá của nó sinh ra những củ nhỏ gọi là mầm củ. Ngắt những mầm củ này đem đi trồng cũng có thể tạo được cây mới. Phương pháp trồng này giống như phương pháp tách củ.

Gieo hạt: Tất cả các giống bách hợp ra quả đều có thể tiến hành nhân giống bằng phương pháp gieo hạt. Đất để gieo có thể sử dụng đất có hàm lựơng phân ít. Phương pháp gieo hạt này giống phương pháp gieo cảnh trong chậu thông thường. Gieo xong khoảng 5-6 năm sau thì cây ra hoa. Chỉ có một số giống chỉ cần trồng 1-2 năm là đã có thể ra hoa như giống Vương bách hợp. 

• TÁC DỤNG CỦA BÁCH HỢP

Bách hợp có hoa rất to, hình thái hoa đẹp, hình thái diễm lệ, chủng loại phong phú, là một trong những loại hoa nổi tiếng trên thế giới. Hoa được cắt để làm thành giỏ hoa, bó hoa và cắm xen lẫn cùng các loại hoa khác. Đặc biệt, những năm gần đây, loại hoa này còn được dùng để trang trí phòng cưới, làm bó hoa cho cô dâu và trang trí đầu cô dâu, với ý nghĩa bách niên hảo hợp. Có một số chất lượng tốt như Lan châu bách hợp , Xuyên bách hợp, Sa tử bách hợp... có thể dùng để ăn, có mộ số loại được dùng làm thuốc có tác dụng nhuận phế trị ho, thanh tâm an thần.

Bách hợp là loại hoa đẹp thích hợp bài trí trong vườn cảnh. Giống cây cao thường được phối hợp với các loại cây bụi và cây bụi xanh quanh năm, loại này còn có thể được trồng để làm nền cho các loại cây khác. Giống cây cao vừa thường được trồng làm cảnh giữa bồn hoa hoặc khóm hoa. Giống cây thấp có thể trồng xen bên ria ngoài của bồn hoa hoặc cũng có thể trồng trong chậu.

• PHƯƠNG PHÁP CHĂM SÓC HOA BÁCH HỢP

Đa số các giống bách hợp đều chịu được bóng râm, vì vậy nên chọn trồng bách hợp vào trong vườn râm mát, có lớp đất dày, nhiều mùn, tơi xốp, thoát nước tốt, và đất hơi chua thì tốt hơn. Bách hợp là loại cây trồng bằng củ vào mùa thu, tốt nhất nên trồng sau tháng 9. Độ sâu trồng từ 10-15cm. Trồng xong, có thể lấy lá khô phủ một lớp lên trên hố trồng để giữ ẩm và tránh rét. Nếu trồng bách hợp trong chậu nên sử dụng đất như đất mùn, cát to, hốn hợp đất vườn màu mỡ.

Trước khi trồng bách hợp nên bón lót phân hữu có để mục và một ít phân lân, kali. Vào mùa xuân, sau khi mầm sinh trưởng, bón thúc bằng đạm một lần. Đến tháng 5-8, cây sinh trưởng mạnh có thể dùng nước phân loãng để tiến hành bón thúc 2-3 lần. Trong thời gian ra hoa có thể tăng bón 1-2 lần lân, kali. Có một số giống rất ưa đất chua, ví dụ như Xạ hương bách hợp, vì vậy khi tưới phân nước, cần cho lẫn một ít phèn chua để tăng tính acid cho đất.

Củ cây bách hợp có thể cất trữ ở nơi có nhiều hàm lượng nước. Thông thường, hàm lượng nước trong đất duy trì trong khoảng 60% là được. Sau thời kỳ ra hoa và kết quả, bách hợp sẽ vào thời kỳ ngủ, vì vậy không cần tưới nước để tránh củ bị thối.

Xạ hương bách hợp là loài thích hợp để khống chế thời kỳ ra hoa nhất. Nếu như muốn loại hoa này ra hoa vào dịp năm mới, thì cuối tháng 9 có thể đưa những cây khỏe mạnh vào trồng trong nhà kính, thời gian đầu cố gắng giữ cho nhiệt độ thấp. Tháng 11-12 khống chế nhiệt độ trong khoảng 10oC, những chồi sau khi đâm lên khỏi mặt đất cần được cung cấp đủ ánh nắng và tăng nhiệt độ trong nhà kính lên 15oC, qua 12-13 tuần sau thì cây ra hoa. Nếu như mọc nụ mới thì nhiệt độ trong nhà kính khoảng 20-25oC, mỗi ngày kéo dài thời gian chiếu sáng là 5 tiếng, thì có thể ra hoa trước 2 tuần. Sau khi trồng lưu ý thường xuyên tưới nước để tăng độ ẩm không khí. Nếu dùng dụng cụ để cất trữ củ thì trong cả năm có thể trồng thành đợt, từ đó có thể cung cấp được một lượng hoa tươi.

• PHƯƠNG PHÁP PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH CHO BÁCH HỢP

Ấu trùng bọ dừa: Thường tấn công bộ phận gốc của bách hợp, có thể dùng Dichlorovos 50% pha với nước theo tỷ lệ 1:100 để tưới.

Bệnh thổi gốc, đốm lá: Bệnh này do vi khuẩn xâm nhập từ củ hay từ lá. Để giảm thiểu sự phát sinh của bệnh, đất trồng bách hợp nên tiến hành luân canh, tránh trồng liên vụ. Khi cây bị mắc bệnh này, cách 10-15 ngày dùng Tuzet pha với 600-1000 lần nước để phun 1 lần hoặc dùng Folpet 40% pha với 500 lần nước để phun.

ĐẶC ĐIỂM HOA BÁCH HỢP

Bách hợp thuộc họ Bách hợp, là cây thân cỏ sống lâu năm, có lịch sử trồng ở Trung Quốc hơn 2000 năm. Bách hợp có nguồn gốc từ Trung Quốc, các tỉnh Vân Nam, Quý Châu, Tứ Xuyên, các tỉnh từ phía Bắc đến vùng núi Trường Bạch, các tỉnh duyên hải phía đông cho đến Cam Túc đều có trồng loại hoa này. Trên thế giới tổng cộng có khoảng 100 chủng. Trung Quốc có khoảng 40 chủng, trong đó có rất nhiều loại nổi tiếng.

Bách hợp có gốc củ hành, mọng, bên ngoài không có lớp màng. Thân thẳng, không phân cành, lá mọc đơn, hình kim to bản hoặc hình dải dài, gân lá song song. Hoa mọc đơn hoặc mọc thành chùm. Hoa to, có hình loa kèn, hoa có 6 cánh. Hoa có màu trắng, phấn, cam, đỏ cam, tím..., cũng có giống có hoa xen kẽ nâu. Hoa có hương thơm. Mùa hoa khoảng tháng 6-8.

Bách hợp có rất nhiều loại giống: Các giống trồng chủ yếu có:

• Xạ hương bách hợp: Còn có tên gọi Thiết bao bách hợp, Long nha bách hợp. Củ nhỏ, gần giống hình cầu, thân cao khoảng 50-100cm, nhẵn, màu xanh. Lá nhiều, mọc so le, hình kim to bản đầu nhọn, hoa có màu trắng sáp, hình loa kèn, đường kính của hoa khoảng 12-15cm, có mùi thơm ngọt nồng. Vùng phía Nam, phía đông và tỉnh Vân Nam của Trung Quốc trồng loại hoa này được trồng rất phổ biến, là loại giống thích hợp nhất cho việc trồng để cắt lấy hoa.
• Bách hợp: Cây cao khảng 70-150cm. Lá mọc so le, hình kim to bản đầu nhọn. Hoa mọc thành chùm với khoảng 3-4 bông, hình loa kèn, đài ngắn, màu trắng sữa, rất thơm. Có nguồn gốc ở vùng Tây Nam và vùng Đông Nam, và các tỉnh Hà Nam, Hà Bắc, Thiểm Tây, Cam Túc...
• Vương bách hợp: Cây cao 100-160cm. Nhiều lá, phiến lá dài hẹp. Hoa màu trắng, đoạn trên mép và uốn ra ngoài, đài hoa phía trong có màu vàng trắng, có hương thơm. Có nguồn gốc ở các tỉnh Tứ Xuyên, Vân Nam thuộc Trung Quốc sống khỏe, khả năng thích ứng cao, là một giống có phẩm chất tốt, dễ trồng.
• Xuyên bách hợp: Cây cao 100-200cm, có lông thưa. Nhiều lá, mọc dầy, có hình cải. Hoa có 2-20 bông, xếp thành cụm, có màu vàng cam đến đỏ cam, hoa rũ xuống dưới, cánh hoa uốn cong ra phía ngoài, đường kính của hoa khoảng 10-12cm, có nguồn gốc ở vùng Tây Nam và Tây Bắc Trung Quốc.
• Quyển Đan: Còn được gọi là Nam kinh bách hợp. Cây cao 70-150cm, có lông thưa. Lá hình kim to bản đầu nhọn, ở nách lá có chồi màu đen tím. Nhiều hoa, có khoảng 3-20 bông hoặc nhiều hơn, có màu đỏ cam, bông hoa rũ xuống, cánh hoa uốn cong ra ngoài, có đốm trắng màu tím đen. Loài hoa này được trồng phân bố ở hầu hết các tỉnh của Trung Quốc, chịu được rét và đất hơi có tính chua, có thể sinh trưởng trong điều kiện nhiều ánh nắng, là giống chủ yếu trồng để ăn.
• Sơn đan: Cây cao 30-60cm. Lá hình dải hẹp, chùm hoa mọc hướng lên trên, hình sao, đường kính hoa 2,5-5cm, không uốn cong. Hoa màu đỏ, không có đốm chấm. Khả năng thích ứng cao, có thể trồng trong chỗ râm.
• Lan châu bách hợp: Là một biến chủng của Xuyên bách hợp. Cây cao khoảng 1m. Nhiều hoa, mỗi một cành hoa có khoảng 10-15 bông, những cành nhiều có thể lên đến 30-40 bông. Có nguồn gốc ở tỉnh Cam Túc- Trung Quốc là giống ăn được có chất lượng giống tốt, rất nổi tiếng trong và ngoài nước.
• Cát tử bách hợp: Cây cao 120-200cm. Hoa màu trắng, bên ngoài có màu tím nhạt, có mùi hương. Được trồng ở độ cao 1.000-1.500m so với mực nước biển ở vùng Tây Nam-Trung Quốc. Có thể trồng được trong bóng râm.
• Hồ bắc bách hợp: Còn có tên là Hưởng lợi bách hợp. Cây cao 60-120cm, lá phần trên có hình lông chim, dài từ 3-4cm, lá mọc sát nhau, không có cuống. Lá phía dưới có hình kim to bản đầu nhọn, dài 7-15cm, mọc lẻ tẻ, có cuống ngắn. Có 6-12 bông, màu vàng cam có lốm đốm các chấm nhỏ màu nâu đỏ, không có mùi thơm. Có nguồn gốc tại các tỉnh Hồ Bắc, Tứ Xuyên, Quý Châu... thuộc Trung Quốc.
• Mao bách hợp: Có tên là Hưng yên bách hợp. Cây cao 30-90cm, có lông trắng mềm. Lá hình kim nhỏ, hoa có 2-6 bông, hướng lên phía trên, màu đỏ son, ở giữa có các chấm màu tím sẫm, khả năng thích ứng cao. Có nguồn gốc ở các vùng đông bắc Trung Quốc và các nước Nhật Bản, Triều Tiên, Mông Cổ...

                             

Các giống của Bách hợp rất phong phú, phân bố rộng, điều này khiến những giống bách hợp khác nhau có tập tính sinh sống khác nhau. Tuy nhiên, phần lớn các giống bách hợp là ưa không khí lạnh, ẩm, ưa môi trường bán râm. Có khá nhiều giống bách hợp ưa đất hơi chua, nhiều mùn và thoát nước tốt. Do đó, có rất nhiều giống có xuất sứ từ rừng núi, đa số chúng đều chịu được rét, không chịu được nóng. Có một số giống như Lan châu bách hợp, Quyển đan, Vương bách hợp có khả năng thích ứng cao, có thể chịu được đất tính kiềm và đá vôi. Quyển đan, Hồ bắc bách hợp tương đối ưa sáng, có thể trồng được nơi nhiều ánh sáng. Tuy nhiên, xạ hương bách hợp do khả năng thich ứng kém nên đất có tính chua.

• Thạch Toán:

Thạch toán còn có tên là hoa Chương lan, Lão nha toán, Quang cổn lăng, Bình địa nhất sinh lôi, Hốt địa tiếu, thuộc họ Thạch toán (Tỏi trời). Có nguồn gốc ở Trung Quốc.

Thạch toán là cây thân cỏ sống lâu năm, cây cao khoảng 30cm, thích hợp trồng trong chậu, gốc và lá gần giống với cây tỏi, vào khoảng tháng 3-4, từ dưới gốc mọc lên một cành hoa, các bông hoa mọc tập trung trên đỉnh tạo thành một cụm hoa to. Mỗi bông hoa có 6 cánh, có mùi thơm nhẹ do hoa ra trước lá nên có tên là Quang cổn lăng, Bình địa nhất sinh lôi, Hốt địa tiếu. Ra hoa xong lá mới mọc từ dưới đất lên, cây bắt đầu sinh trưởng.

• Phương pháp chăm sóc:

Trong điều kiện bình thường, đất chậu phải ẩm (kiểm tra bằng cách dùng tay ấn đất mềm là được). Thường dùng phân khô để bón, mỗi tuần bón thúc 1 lần, kỵ dùng phân có tính dầu mỡ.

• Phương pháp nhân giống:

Chủ yếu sử dụng phương pháp tách củ.

• Tác dụng:

Thạch toán là loại cây thích hợp trồng trong chậu và đặt làm cảnh trong nhà, hoặc trồng để cắt lấy hoa. Củ của nó có độc, khi làm thuốc có tác dụng tiêu đờm, tiêu sưng.

• Phong huệ trắng:

Phong huệ trắng thuộc họ Thạch Toán (Tỏi Trời). Có nguồn gốc ừ Nam Mỹ. Tại Trung Quốc, được trồng phân bố ở miền Đông, miền Nam và miền Tây.

Phong huệ trắng là loại cây thân cỏ thường sinh sống nhiều năm, rễ củ hành nhỏ, phần thân nhỏ dài. Lá mọc tập trung dưới gốc, dài khoảng 20cm, có hình dải dài tương tự lá tỏi, hơi mọng, có màu xanh tối, vào mùa hè, cây mọc thành hoa từ giữa khóm lá; cành hoa rỗng bên trong, cao khoảng 15--20cm, hoa đơn mọc trên đỉnh cành, có màu hồng phấn, phía ngoài hơi có màu đỏ tím, hoa có 6 cánh, không có đài hoa. Hoa có đường kính 3-4cm, mùa hoa từ hạ tuần tháng 7 đến đầu tháng 11. Quả sóc, có hình cầu 3 cạnh.

Phong huệ trắng là loại cây ưa sáng, đất màu mỡ nhưng chịu được đất sét, chịu được lạnh, cũng chịu được râm và môi trường nhiệt độ ẩm.

• Phương pháp chăm sóc:

Phong huệ trắng sinh trưởng mạnh. Chăm sóc đơn giản, trồng trên mặt đất, cây cao khoảng 10-15cm, trong thời gian sinh trưởng căn cứ vào tình hình thực tế của cây để chọn thời điểm bón thúc thích hợp. Sau sương giáng (ngày 23 tháng 10) thì tiến hành nhổ gốc và hong khoảng 3-4 ngày, sau đó cất vào chỗ khô ráo, tránh rét. Đến lập Xuân (ngày 4 tháng 2) thì có thể tách gốc đem đi trồng. Đối với những cây trồng trong chậu, chỉ cần tưới nước bón phân bình thường, không cần chăm sóc đặc biệt. Ở cùng có khí hậu cận nhiệt, mùa đông cần cho cây vào nhà kính để tránh rét.

• Phương pháp nhân giống:

Chủ yếu tiến hành tách củ và trồng vào mùa xuân. Khi trồng chỉ cần để hơi nhô phần đỉnh củ lên trên mặt đất hoặc bằng với mặt đất là được, nên trồng 4-6 củ vào một lỗ hoặc mộ chậu.

• Tác dụng:

Phong huệ trắng là cây thân thấp, nhiều hoa, lá xanh, dáng đẹp, mùa hoa dài, vì vậy thường được trồng xen phía ngoài bồn, chậu cảnh hoặc cũng có thể được trồng hai bên ven đường nhỏ. Loài hoa này cũng có thể trồng trước cổng sân, trên bàn, mang lại cho ta cảm giác nhẹ nhàng, thanh tịnh.

• Cây huệ chuối:

Huệ chuối thuộc họ huệ chuối , có nguồn gốc từ Châu Mỹ, các vùng nhiệt đới Châu Phi, loại huệ chuối hoa to trồng trong vườn không rõ nguồn gốc, có thể là giống tạp giao. Loại cây này được dẫn nhập vào nước Trung Quốc, hiện nay được trồng rất rộng rãi trong các vườn cảnh ở khắp mọi nơi trên thế giới.

Huệ chuối là cây thân cỏ, gốc sống lâu năm. Rễ của nó to, thân thô mọng. Lá to, dầy, hình dạng giống chuối Tây, mọc so le, hình bầu dục, mép không xẻ, gân lá hình lông chim song song. Lá màu xanh hoặc màu nâu đỏ. Hoa mọc tập trung trên đỉnh ngọn. Bông hoa to, màu sắc đẹp, có màu trắng sữa, vàng tươi, đỏ cam, đỏ... Mùa hoa khoảng tháng 6-10. Quả sóc, hạt màu đen.

Huệ chuối là loại cây ưa khí hậu ấm, nhiều ánh sáng, sợ lạnh và sương.

• Phương pháp chăm sóc:

Nếu trồng dưới đất, trước khi trồng phải bón lót nhiều. Trồng xong tưới đủ nước, về sau cứ cách 1 tuần hì tưới nước 1 lần, đảm bảo đất luôn ẩm và xốp, trước khi ra hoa , dùng phân nước ủ để bón thúc 1-2 lần để thúc đẩy cây ra nhiều hoa lá. Nếu trồng trên chậu tốt nhất nên sử dụng đất được trộn 4 phần lá mục, 3 phần đất cát và 3 phần phân khô, trồng trong chậu to. Cách nửa tháng tưới nước phân ủ 1 lần và thường xuyên tưới nước, có như vậy cây mới mọc tốt, nhiều hoa.

Vào mùa thu khoảng trước sương sáng (Ngày 23 tháng 10), nên tiến hành nhổ gốc, hong mát 2-3 ngày, khi hong cần chú ý vào ban đêm cần đậy cỏ khô lên để chống rét. Sau khi hong xong cất giữ trong nhà kính đồng thời vùi dưới cát. Thường xuyên kiểm tra tình hình cất trữ, tránh ẩm mốc, thu nhiệt và rét hại.

•  Phương pháp nhân giống:

Thông thường sử dụng phương pháp tách gốc để dùng. Vào khoảng thượng tuần tháng 4 tiến hành tách gốc cây, mỗi nhánh gốc giữ lại 2-3 mầm, sau đó đem trồng trên mặt đất hoặc trong chậu, độ sâu khi trồng chỉ cần không để lộ mầm là được. Cũng có thể trồng bằng phương pháp gieo hạt.

• Phương pháp phòng trừ sâu bệnh:

Thường gặp các loại sâu như sâu cuốn lá, gây hại lá non hoặc ngọn các bông hoa mới ra vào khoảng tháng 5-8, khi cây mới bị có thể sử dụng Dichlorovos 50% pha với 800 lần nước để phun.

• Tác dụng:

Huệ chuối có hoa to, màu sắc đẹp, mùa hoa dài, lá non có màu xanh trông rất đẹp, hình dáng cây cũng đẹp, cách chăm sóc đơn giản, vì vậy trồng nhiều trong vườn cảnh để ngắm lá, cũng có thể trồng trong bồn hoa. Giống thấp có thể trồng được trong chậu, để bài trí trong hội trường hoặc trong phòng.